Franse Lelie

Het merk Lelie of Fleur de Lis, is op een aantal verschillende plaatsen in Nederland gebruikt en was met name een veel gebruikt merk in het begin van 1600. In plaatsen als Amsterdam, Gorinchem, Gouda, Leiden maar ook Roermond, en waarschijnlijk ook in Noord Hollandse plaatsen als Enkhuizen en Hoorn lijkt het merk gebruikt te zijn.

 

Ook zien we het met name veel in de 17e eeuw op pijpenstelen afgebeeld. In deze gevallen is het dan doorgaans niet als merk  maar als versiering gebruikt.

 

Verschillende versieringen met 'Fleur de Lis'

Vroeg pijpje, ca 1630-1640 met franse lelie versiering op beide zijden van de hiel.


Ca 1640, gevonden omgeving Dordrecht


Lelie in Ruit

Kleine, vroege kop, ca 1600-1620

 

 

 

 

 



Zogenaamde 'Jonas' versiering op een vroeg 17e eeuws pijpje met hielmerk Fleur de Lis

Ca 1620-1640, Noord Holland

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ca 1620-1640, waarschijnlijk Enkhuizen / Hoorn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ca 1620-1640, waarschijnlijk Enkhuizen. Qua vormgeving lijkt dit pijpje erg op die de met PG gemerkte modellen uit Enkhuizen/Hoorn.

[Het hielmerk is wat slordig, dubbel gestempeld]

 

 

 

 

Ca 1640-1660, gevonden in Noord Holland

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ca 1660-1680, vindplaats Leiden, waarschijnlijk ook daar gemaakt

 


Ca 1620-1640, waarschijnlijk Enkhuizen / Hoorn
Ca 1620-1640, waarschijnlijk Enkhuizen / Hoorn
Ca 1630-1640, gevonden in Rotterdam
Ca 1630-1640, gevonden in Rotterdam

Ca 1640-1660
Ca 1640-1660

Ca 1640-1660




Gevonden in Leiden, ca 1660-1680


Ca. 1630-1650, gevonden omgeving Middelburg


Lelie 'los'

Ca 1620-1640, Noord Holland


Ca 1660-1680, gevonden in Leidschendam


Lelie in cirkel

Ca 1600-1630



Fragmenten van presentatiepijpen

Hieronder een tweetal steelfragmenten van zogenaamde presentatie pijpen uit de 17e eeuw. Zie hiervoor het hoofdstukje 'presentatie pijpen'

Amsterdam

Gekroonde Fleur de Lis met initialen A en I
Gekroonde Fleur de Lis met initialen A en I
Ca 1610-1630, waarschijnlijk Amsterdam
Ca 1610-1630, waarschijnlijk Amsterdam

Fleur de lis met letters I en W, gevonden in Amsterdam, ca 1630


Gouda

Het merk Lelie / Fleur de Lis is in Gouda tussen ca 1670 en 1925 in gebruik geweest bij achtereenvolgens de volgende pijpmakers (ref *14) ;

 

1671-                 Jan Benjaminsz. van Ballen

1691/94-1720  (weduwe) Joost Pietersz. de Meijer

1720-1727        Gerrit Maarling

1727-1733        Teunis van den Berg

1733-1733        Dominicus van Klaveren

1733-1753        Jan van Klaveren

1733-1753        Hendrik Manshoofd in huur

1753-1773        Hendrik Manshoofd

1773-1796        (weduwe) Maarten Carlier

1797-1829        (weduwe) Pieter van der Want Dzn.

1820-1829        Gerrit van der Want Pzn in huur

1829-1862        Cornelia Elspeel, weduwe Gerrit van der Want Pzn.

1862-1874        Firma Gebroeders van der Want

1874-1898        Gerrit Cornelis van der Want Pzn., Firma P. van der Want Gzn.

1898-1925        Firma P. van der Want Gzn.

 

Uit Gouda kennen we een aantal varianten van het merk Lelie (Fleur de Lis). We zien de Lelie 'los' of in ruitvorm gestempeld, maar ook met initialen (TM, PG, SH, HN, ADS en IS). Deze laatste dateren nagenoeg allemaal uit het eerste deel van 1600 (ref *14).

Tevens is het merk '3 lelies' tussen ca 1705 en 1846 in Gouda in gebruik (ref *14)

Gevonden in Leiden.
Gevonden in Leiden.

Gouda, ca 1640-1680. De eerste Goudse pijpmakers met merk Fleur de Lis waren Jan Benjaminsz. van Ballen (ca 1671-1691) en Joost Pietersz. de Meijer (1691-1702) (ref *14)

 


Gouda, overgangsmodel tussen 'trechter' en 'ovoide' model, ca 1740-1780, Gouda

 


Gouda, ca 1800-1880


Dit pijpje en het exemplaar hieronder zijn gevonden in een gemixte stort van Gouds pijpenmateriaal


Op plakker 'Pipe Vertitable de Gouda', Van der Want.
Op plakker 'Pipe Vertitable de Gouda', Van der Want.

Gouda, waarschijnlijk de overgang naar 1800 ; ca 1790-1820
Gouda, waarschijnlijk de overgang naar 1800 ; ca 1790-1820
EENDRACHT MAACKT MACHT
EENDRACHT MAACKT MACHT

Een mooie scherpe, geheel versierde pijp met afbeeldingen van Neptunus (met de drietand) en Mercurius (met de slangenstaf). Op de voorzijde het wapen van Gouda en op de achterzijde een staande leeuw met pijlenbundel en zwaard. Op de baal koopwaren waar Mercurius op zit zijn de letters PS leesbaar, de initialen van de vormmaker, de zilversmid Pieter Scholenaar. 

In de hiel het merk 'fleur de lis'. Deze pijp zal tussen circa 1820 en circa 1870 gemaakt zijn door een pijpenmaker uit het geslacht Van der Want in Gouda.


Leiden

Het merk Fleur de Lis in ruitvorm is ook in Leiden gebruikt in de periode 1630-1650, getuige onderstaande typisch leidse modellen.

Ook komt het rijkelijk voor op een hielfragment van een zogenaamde 'monster'- of 'etalage' pijp, die ook het merk PI gekroond draagt en in Leiden is gemaakt.



Roermond

De lelie is tussen ca 1810 en 1830 ook in Roermond gebruikt. Tot ca 1820 door de firma Gruyters, daarna door Peter Kluidgen (ref *31).

 

Duitsland

Onderstaande modellen zijn afkomstig uit Duitsland, en zullen daar in de tweede helft van 1700 gemaakt zijn.


Laatste Nieuwe

08/20 : Trumm Bergmans pijpjes en veel nieuwe hielmerken

07/14 : Belgische pijpen van de Bevere

10/11 : Nieuwe relief pijpjes.


10/11 : Een mooie scherpe Neptunus en Mercurius pijp uit Gouda.

8/12 : De pijpenmakers van Schoonhoven is het resultaat van ruim twee jaar archief onderzoek. Een 432 pagina's tellend boek dat een geheel nieuwe blik werpt op de industrie in deze stad en ruim 120 makers in detail belicht. Heel veel tot op heden onbekende informatie.

8/11 : een nieuwe driedelige persvorm van een fraai figuraal pijpje, circa 1880-1885, van de firma Klauer uit Duitsland.

8/11 : Transferplaatjes voor plateelpijpen van de firma Hollandia, ca 1915-1920.

4/11 : Pijpjes van Trumm Bergmans

31/10 : Het Jubelfeest van de inhuldiging van Willem III, in 1874 herdacht op een hoornmodel pijp.

22/7 : Andries Kuilink, Leendert Smit en Willem IV

26/1 : serie nieuwe hielmerken