Grospenningen

 

Grospenningen zijn feitelijk gebakken 'muntjes' die al vanaf de 17e eeuw gebruikt werden als intern betaalmiddel voor de medewerkers of fabrieksarbeiders in de pijpenmakerij. Daar waar een pijpenmaker meerdere werknemers had, voerden deze doorgaans hun eigen, gespecialiseerde handelingen uit op de te maken pijpen. De rolder maakt de kleirollen, de kaster vormt de pijpen met de mal en de tremster werkt de pijpen (naden en glanzen) af. Om aan het einde van de werkdag of periode te kunnen onderscheiden wie er aan welke partijen (of 'gros') pijpen heeft gewerkt, krijgt iedere werknemer een gemakkelijk te herkennen 'grospenning'. De penning heeft een aparte vorm of onderscheidend merkteken. Op basis van het aantal penningen wordt dan aan het einde van een productie gang het loon uitbetaald. De vroegste grospenningen zijn al in de 17e eeuw te dateren. In de verzameling een aantal varianten, met verschillende versieringen, varierend van fraaie tafereeltjes (zie de 'penning' hierboven) of bijvoorbeeld munt indrukken, tot eenvoudige letters of getallen. Kleur en vorm verschillen treffen we ook aan.

 

Overigens, een pijpmakers 'gros' telde niet de standaard 144 pijpen, maar hield rekening met ca 10% breuk, waardoor een 'gros' pijpen begon als 160 stuks.

 

Behalve grospenningen, op deze pagina ook een aantal bijzondere pijpenkoppen van verschillende fabrieksterreinen, waar teksten in gegraveerd zijn ; op basis van het geschrevene lijken dit notities te zijn geweest, die betrekking hadden op de bewuste partij pijpmateriaal die de oven inging. Een soort 'post it' memo's ..

 

 

Hieronder een wat vreemde grospenning, met aan de ene zijde het merk ABC en op de andere zijde het wapen van Friesland. Geen van beide merken is gelijktijdig bij 1 en dezelfde pijpmaker in gebruik geweest volgens (ref *14). Echter, de pijpmaker Salomon van der Vin in Gouda heeft tussen ca 1788 en 1793 het merk ABC gebruikt, en tussen ca 1802 en 1814 het merk 'Wapen van West Friesland'


Grospenningen gevonden op het terrein van Goedewaagen

Grospenningen van de franse firma Gambier

Laatste Nieuwe

13/10 : Een complete Goedewaagen 'sportpijp' en een fraaie sluitzegel 'Baronite Pijpen'

21/9 ; Deze had ik nog niet : een vrouwtje rondom de kop, merk IB. Wel al diverse mannetjes met hoedjes.

21/09 ; een kop van de franse firma Fiolet : Creme de Moka.

16/9 : Weer wat nieuwe aanwinsten toegevoegd, diverse pijpjes gemerkt met IOH en een fraaie met afbeeldingen van vier 18e eeuwse vorsten

01/9 : Minerva en ACAD:LUGD:BATAV, hielmerk 'wapen van Leiden' en 'Welkom op Batavia'


28/7 : Wapens van Polen-Litouwen en Saksen tijdens 'Personele Unie', ca 1740-1760.


07/6 ; twee complete (gelijmde pijpjes) en een fraaie 17e eeuwer met hielmerk TB met wereldkloot

29/5 ; Goudse bodemvondsten ; diverse nieuwe hielmerken, fraaie rode 17e eeuwer en pijpaarde beeldje & fluitje

26/5 : een hele groep spul van Van der Want : pijpen uit de jaren 80 en o.a. 2 stoppers

20/5 ; Twee hielmerk stempels ; D en LP

13/5 : Nieuwe aanwinsten uit Boskoop

9/4 : Nieuwe aanwinsten